Το Top-10 της επιστήμης

Η «σκοτεινή ενέργεια» πρώτη στη λίστα του Science με τα κορυφαία επιτεύγματα του 2003

Η «σκοτεινή ενέργεια» πρώτη στη λίστα του Science με τα κορυφαία επιτεύγματα του 2003
Η ορατή ύλη αποτελεί ένα μικρό μόνο μέρος της μάζας του Σύμπαντος   (Φωτογραφία:  Associated Press )
in.gr audio player
Ουάσινγκτον
Έρευνες που επιβεβαιώνουν ότι το Σύμπαν αποτελείται κυρίως από σκοτεινή ενέργεια και σκοτεινή ύλη ανακηρύσσονται από το περιοδικό Science το σημαντικότερο επίτευγμα στο χώρο της καθαρής έρευνας για το 2003.

Οι νέες αναλύσεις «τερματίζουν μια διαφωνία δεκαετιών για τη φύση του Σύμπαντος και επιβεβαιώνουν ότι ο Κόσμος είναι πολύ, πολύ πιο παράξενος από ό,τι φανταζόμασταν» σχολιάζει το περιοδικό στο τεύχος με το «Top-10» των επιστημών.

Τη δεύτερη θέση καταλαμβάνει η ανακάλυψη γονιδίων που σχετίζονται με ψυχικές ασθένειες. Ειδική αναφορά γίνεται σε γονίδια τα οποία είναι σαφές ότι αυξάνουν τον κινδυνο σχιζοφρένειας, διπολικής διαταραχής (μανιοκατάθλιψης) και κατάθλιψης.

Ακολουθούν έρευνες που συνδέουν την παγκόσμια κλιματική αλλαγή με το φαινόμενο του θερμοκηπίου και εξετάζουν τις επιπτώσεις της σε παγκόσμιο επίπεδο.

Μερικά από τα φαινόμενα που συνδέθηκαν αιτιολογικά με την παγκόσμια θέρμανση είναι η διατάραξη των κύκλων του νερού (λιώσιμο του παγοκαλύμματος στους πόλους και στην Παταγωνία, αυξημένες ξηρασίες) και μεταβολές στην παραγωγικότητα των φυτών και τη συμπεριφορά των ζώων.

Το βασικό κριτήριο για τη σύνταξη της λίστας, σύμφωνα με το ίδιο το Science, δεν ήταν η χρηστική αξία των ανακαλύψεων: «Μας ενδιέφερε η επιστήμη που θα μπορούσε να οδηγήσει σε καινούρια πράγματα. Όχι απαραίτητα εφαρμογές στην υπηρεία του ανθώπου, αλλά επεκτάσεις της ανθρώπινης γνώσης» εξηγεί στο BBC ο αρχισυντάκτης του περιοδικού Ντον Κένεντι.

Το «σκοτεινό» Σύμπαν

Το κορυφαίο επίτευγμα για τη χρονιά που πέρασε επιβεβαιώνει, σύμφωνα με τους συντάκτες της λίστας, τη θεωρίας της σκοτεινής ύλης.

Πρόκειται για υλικό που παραμένει αόρατο για οποιοδήποτε τηλεσκόπιο επειδή δεν εκπέμπει καθόλου ακτινοβολία. Κανείς δεν ξέρει ακριβώς από τι αποτελείται. Η ύπαρξή της έχει προταθεί για να καλυφθούν ορισμένες ασυνέπειες στα παλαιότερα κοσμολογικά μοντέλα.

Στην σκοτεινή ύλη επιδρά η λεγόμενη σκοτεινή ενέργεια, η οποία ασκεί απωστικές δυνάμεις και εξουδετερώνει έτσι εν μέρει την ελκτική δράση της βαρύτητας. Στη σκοτεινή ενέργεια οφείλεται η επιταχυνόμενη διαστολή του Σύμπαντος.

Σύμφωνα με το νεώτερο κοσμολογικό μοντέλο, το Σύμπαν αποτελείται κατά 70% από σκοτεινή ενέργεια, 25% σκοτεινή ύλη και μόλις 5% κανονική ύλη. (Η ενέργεια και η μάζα είναι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, κατά τη γενική θεωρία της σχετικότητας).

Τα υπόλοιπα κορυφαία επιτεύγματα στη λίστα του Science είναι:

Ο ρόλος του RNA: Νέες έρευνες έδειξαν πως το RNA (ριβονουκλεϊκό οξύ), το οποίο συμμετέχει στην παραγωγή πρωτεΐνών με βάση τις πληροφορίες που περιέχουν τα γονίδια, αναλαμβάνει και άλλους ρόλους μέσα στα κύτταρα, όπως το να λειτουργεί ως μοριακό μήνυμα.

Παρατήρηση μεμονωμένων μορίων: Καινούριες τεχνικές που ανέπτυξαν από κοινού βιολόγοι και φυσικοί επέτρεψαν την παρατήρηση αλλά και τον χειρισμό μεμονωμένων μορίων μέσα σε κύτταρα.

Εκλάμψεις ακτίνων γάμμα: Τη χρονιά που πέρασε οι αστροφυσικοί βελτίωσαν τις γνώσεις τους για το πιο βίαιο φαινόμενο του Σύμπαντος. Οι εκλάμψεις ακτίνων γάμμα είναι τρομακτικά ισχυροί πίδακες ακτινοβολίας οι οποίοι πηγάζουν από άστρα που πεθαίνουν και μετατρέπονται σε μαύρες τρύπες.

«Τεχνητά» σπερματοζωάρια και ωάρια: Το 2003 κατέστη εφικτή η δημιουργία σπερματοζωαρίων και ωαρίων από βλαστικά κύτταρα, πολυδύναμα κύτταρα που απομονώνονται από πρώιμα έμβρυα. Στο μέλλον ίσως χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της στειρότητας ακόμα και σε άτομα που δεν παράγουν καθόλου γεννητικά κύτταρα.

«Αριστερόστροφα» μόρια: Αρκετές ερευνητικές ομάδες επιβεβαίωσαν ανεξάρτητα ότι ορισμένα σύγχρονα υλικά παρουσιάζουν το φαινόμενο της οπτικής ισομέρειας: απαντώνται σε δύο μορφές, οι οποίες στρέφουν («λυγίζουν») το φως και την ηλεκτρομαγνητικη ακτινοβολία γενικότερα προς αντίθετες διευθύνσεις.

Το «αυτάρκες» χρομόσωμα Υ: Ο προσδιορισμός της γενετικής αλληλουχίας του ανδρικού χρομοσώματος Υ αποκάλυψε έναν μηχανισμό προστασίας από μεταλλάξεις. Πολλά γονίδια του Υ υπάρχουν σε πολλαπλά αντίγραφα, έτσι ώστε αν ένα από αυτά παρουσιάσει βλάβη τα υπόλοιπα να μπορούν να αναπληρώσουν τη λειτουργία του.

Νέες αντικαρκινικές θεραπείες: Κλινική μελέτη μεγάλης κλίμακας έδειξε τον Ιούνιο ότι μια ουσία που μειώνει την παροχή αίματος στους καρκινικούς όγκους παρατείνει τηζωή ασθενών με καρκίνο του παχέος εντέρου όταν χορηγείται σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία.

Newsroom ΔΟΛ

14o
14%
meteorologos.gr

Θεσσαλονίκη