Περί ασύλου και ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Περί ασύλου και ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Δημήτρης Χ. Παξινός

Στις I6 Ιουλίου 2016 μια μέρα μετά τo αποτυχημένο πραξικόπημα στην Τουρκία ένα στρατιωτικό ελικόπτερο, με οκτώ τούρκους στρατιωτικούς προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ στην Αλεξανδρούπολη.

Η Τουρκία κατέστησε από την πρώτη στιγμή σαφές ότι απαιτεί την έκδοση των οκτώ στρατιωτικών, οι οποίοι ωστόσο έχουν καταθέσει αίτηση για τη χορήγηση άσυλου στη χώρα μας.

Το ζήτημα που ανέκυψε εχει προκαλέσει τεράστιο ενδιαφέρον στο ελληνικό κοινό. Παράλληλα όμως εχει δημιουργήσει σύγχυση στους πολίτες, σχετικά με το ισχύον νομικό πλαίσιο και με τους όρους, όπως «έκδοση» και «άσυλο»

Πρέπει να διακρίνουμε τη χορήγηση ασύλου από την άρνηση έκδοσης.

Η διαδικασία εκδόσεως έχει ως προϋπόθεση ότι κάποιος διώκεται για αξιόποινη πράξη. Στην περίπτωση αυτή το κράτος που ζητεί την έκδοση επιδιώκει να δικάσει τον εκζητούμενο ή να τον υποβάλει στην εκτέλεση της καταγνωσθείσης ποινής.

Το άσυλο, αντίθετα δεν έχει ως αναγκαία προϋπόθεση να διώκεται κάποιος για εγκληματική πράξη, αφού μπορεί η δίωξη να γίνεται π.χ για λογούς πολιτικούς, εθνικούς, φυλετικούς ή θρησκευτικούς.

Βεβαίως στην πράξη οι δυο διαδικασίες συχνά συμπίπτουν, αφού είτε, ένας εγκληματίας, του οποίου ζητείται η έκδοση, ισχυρίζεται, ότι διώκεται για τις πεποιθήσεις του (και έτσι ζητεί άσυλο) είτε ένα κράτος που διώκει π.χ έναν πολιτικό αντίπαλο ζητεί την έκδοση του υπό το πρόσχημα ότι τέλεσε αξιόποινη πράξη.

Μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας ισχύει η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Εκδόσεως την οποία n Τουρκία κύρωσε την 7-1-1960 και έθεσε σε ισχύ την 18-4-1960.

Σημαντικό, εν προκειμένω, είναι ότι προϋπόθεση για την έκδοση σύμφωνα πάντα με την Σύμβαση είναι να ισχύει αρχή του διπλού αξιοποίνου δηλ. ότι η πράξη για την οποία ζητείται η έκδοση πρέπει να είναι αξιόποινη, τόσο κατά το δίκαιο του εκζητούντος κράτους (εν προκειμένω το Τουρκικό), όσο και κατά το δίκαιο του κράτους από το οποίο ζητείται η έκδοση(εν προκειμένω το Ελληνικό)

Αρα μια αίτηση εκδόσεως στηριγμένη στην απόπειρα κατάλυσης του Τουρκικού πολιτεύματος δεν πληροί τον κανόνα της διπλής εγκληματικότητας και είναι καταδικασμένη εκ προοιμίου σε αποτυχία.

Σύμφωνα με τη Σύμβαση της Γενεύης του 1951 για τους πρόσφυγες, όπως ισχύει σήμερα, δικαίωμα ασύλου έχει κάθε πρόσωπο που διατρέχει στη χώρα του δικαιολογημένο φόβο διώξεως λόγω πολιτικών πεποιθήσεων εκτός εάν έχει διαπράξει εγκλήματα, κατά της ειρήνης, έγκλημα πολέμου ή έγκλημα κατά της ανθρωπότητας ή σοβαρό αδίκημα του κοινού ποινικού δίκαιου, οπότε μπορούν να εκδοθούν τερματιζομενης της διαδικασίας χορήγησης με απορριπτική απόφαση ασύλου και αρχόμενης της διαδικασίας εκδόσεως καθώς και αν είναι ένοχο ενεργειών αντίθετων προς τους σκοπούς και τις αρχές των Ηνωμένων Εθνών.

Όμως, σύμφωνα με το ΠΔ 113/2013, ως Πρόσφυγας θεωρείται και ο αλλοδαπός που δεν πληροί μεν τις προϋποθέσεις, για να αναγνωρισθεί ως πρόσφυγας αλλα στο πρόσωπό του συντρέχουν ουσιώδεις λόγοι από τους οποίους προκύπτει ότι αν επιστρέψει στη χώρα της καταγωγής του κινδυνεύει να υποστεί σοβαρή βλάβη, κατά την έννοια του άρθρου 15 του ΠΔ 96/2008. Αυτή η σοβαρή βλάβη συνίσταται, σε: α) θανατική ποινή ή εκτέλεση ή β) βασανιστήρια ή απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία του αιτούντος ή γ) σοβαρή ή προσωπική απειλή κατά της ζωής.

Το γεγονός ότι η Τουρκία έχει τεθεί σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης και ενδέχεται να μην υπάρχει πλήρης εφαρμογή της ΕΣΔΑ έχει ως συνέπεια να μην υπάρξει δίκαιη δίκη, σύμφωνα με τα άρθρα 5 και 6 της Σύμβασης της Γενεύης.

Κατά συνέπεια από την άποψη αυτή η αίτηση εκδόσεως δεν φαίνεται να είναι βάσιμη και απαγορεύεται εφόσον η πιθανότητα να υποβληθούν οι εκζητούμενοι στην ποινή του θανάτου ή να υποστούν απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση, εμφανίζεται ως περισσότερο από σοβαρή (άρθρο 3 ΕΣΔΑ).

Τα ανθρώπινα δικαιώματα δοκιμάζονται, στη γείτονα χώρα και η αναγκαία προστασία τους από την Ελλάδα πρέπει να είναι το μέγιστο μέλημα του νομικού μας πολιτισμού, στα πλαίσια της διεθνούς νομιμότητας.

*Πρώην Πρόεδρος ΔΣΑ

in.gr

14o
14%
meteorologos.gr

Θεσσαλονίκη