Στο επίκεντρο τα σενάρια

Η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους θα ήταν καταστροφή, λέει ο Μπίνι Σμάγκι της ΕΚΤ

Η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους θα ήταν καταστροφή, λέει ο Μπίνι Σμάγκι της ΕΚΤ
Ο Ζαν-Κλοντ Τρισέ διαφωνεί κάθετα με την αναδιάρθρωση, σε αντίθεση με τον Β. Σόιμπλε που αφήνει πλέον ανοικτό αυτό το ενδεχόμενο   (Φωτογραφία:  Reuters )
in.gr audio player
Ρώμη, Ιταλία
Οποιαδήποτε κίνηση της Ελλάδας προς την αναδιάρθρωση του χρέους θα είχε καταστροφικές επιπτώσεις, καθώς θα έπληττε σοβαρά τις τράπεζες και την οικονομία, προειδοποιεί το μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ Λορέντζο Μπίνι Σμάγκι.

«Σύμφωνα με την ανάλυσή μας, μια αναδιάρθρωση χρέους θα είναι ως αποτέλεσμα την κατάρρευση μεγάλου μέρους του ελληνικού τραπεζικού συστήματος», είπε σε συνέντευξή του στην ιταλική εφημερίδα Il Sole 24 Ore που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη.

«Η ελληνική οικονομία θα γονάτιζε, με καταστροφικές συνέπειες για την κοινωνική συνοχή και τη διατήρηση της δημοκρατίας στη χώρα», δήλωσε.

«Τελικά, εξαρτάται από την Ελλάδα να αποφασίσει τη μελλοντική της πορεία, δεδομένου ότι θα υποστεί τις χειρότερες συνέπειες. Ωστόσο, οι άλλες χώρες δεν θα πρέπει να την σπρώχνουν προς την καταστροφή», τόνισε.

Ο κ. Σμάγκι είπε επίσης ότι οι περαιτέρω αυξήσεις επιτοκίων στην Ευρωζώνη θα εξαρτηθούν από την οικονομία και τον πληθωρισμό, προσθέτοντας ότι το ευρώ βρίσκεται σήμερα σε επίπεδα 10% χαμηλότερα έναντι των κυριοτέρων νομισμάτων σε πραγματικούς όρους.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Μανουέλ-Γκονζάλες-Παράμο, επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Ισπανίας και μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, είπε ότι η επιστροφή της Ελλάδας στις αγορές είναι πιθανή εάν η χώρα εμμείνει στην εφαρμογή του προγράμματος λιτότητας.

Το πρόγραμμα του ΔΝΤ, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕΚΤ «θα πρέπει να επιτρέψει στις ελληνικές αρχές να ξεκινήσουν το πρόγραμμα εκδόσεων τίτλων στην αγορά» δήλωσε.

«H εφαρμογή του προγράμματος είναι το κλειδί για της επιστροφή της χώρας στις αγορές», προσέθεσε και τόνισε ότι μέχρι σήμερα η εκτίμηση για την πρόοδο της Ελλάδας στην εφαρμογή του προγράμματος είναι θετική.

Οι ολοένα αυξανόμενες αμφιβολίες για την ικανότητα της Ελλάδας να ικανοποιήσει τους στόχους της και να επιστρέψει στις αγορές το 2012 έχουν πείσει ορισμένους αξιωματούχους της Ευρωζώνης ότι η αναδιάρθρωση χρέους είναι αναπόφευκτη.


Την Παρασκευή, η κυβέρνηση θα παρουσιάσει το νέο εθνικό σχέδιο για την έξοδο από την κρίση και το σχέδιο αποκρατικοποιήσεων, σε μια προσπάθεια να πείσει τους επενδυτές ότι μπορεί να πετύχει τους στόχους του Μνημονίου και να αποφύγει την αναδιάρθρωση.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η ανακοίνωση δεν θα μπορέσει πιθανότατα να καθησυχάσει τις ανησυχίες και ότι η Ελλάδα θα αναγκαστεί εν τέλει να ζητήσει από τους πιστωτές της να συμφωνήσουν σε ευνοϊκότερους -για τη χώρα- όρους για την αποπληρωμή των χρεών, μέσω της επιμήκυνσης της περιόδου αποπληρωμής των ομολόγων.

Την ίδια ώρα, διαμορφώνεται ενδοκυβερνητικό «μέτωπο» υπέρ της αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους διαμορφώνεται, τη στιγμή που η κυβέρνηση, η Επιτροπή και η ΕΚΤ επιχειρούν να διαψεύσουν κάθε σχετικό ενδεχόμενο.

Μετά την Βάσω Παπανδρέου και τον Παντελή Οικονόμου, οι οποίοι με τον έναν ή τον άλλο τρόπο έχουν επανειλημμένως μιλήσει για αναδιάρθρωση του χρέους (η μεν) ή/και προσφυγή στους νέους μηχανισμούς της ΟΝΕ (ο δε), στον κατάλογο προστέθηκε την Τετάρτη και ο Π. Κουκουλόπουλος.

Αντιδράσεις από την ΕΚΤ

Κάθετα αντίθετος με το ενδεχόμενο αναδιάρθρωσης είναι ο πρόεδρος της ΕΚΤ Ζαν-Κλοντ Τρισέ. Το ζήτημα αυτό φέρεται να είχαν συζητήσει, σε τηλεδιάσκεψη, ο Β. Σόιμπλε, η Κρ. Λαγκάρντ, ο Όλι Ρεν και κ. Τρισέ.

Κάποιοι υπουργοί φέρονται να έθεσαν το ερώτημα εάν θα ήταν σκόπιμο να δρομολογηθεί η αναδιάρθρωση, καθώς αρκετές κυβερνήσεις δεν αποκλείουν πλέον αυτό το ενδεχόμενο.

Ο κ. Τρισέ φέρεται να διαφώνησε κάθετα με τους συνομιλητές του και αρνήθηκε να συζητήσει το θέμα, ανησυχώντας για τις επιπτώσεις που θα έχει αυτή η συζήτηση στο σύνολο της Ευρωζώνης και στις τράπεζες που κατέχουν ελληνικά ομόλογα.

Ο κ. Τρισέ αρνείται κατηγορηματικά αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, διότι αυτό θα μειώσει και τα κέρδη της ΕΚΤ λόγων των ελληνικών ομολόγων που κατέχει, και αυτό δεν το θέλει στην τελευταία χρονιά της θητείας του, ερχόμενος σε ανοικτή σύγκρουση με τον κ. Σόιμπλε.

Και ενώ από την ΕΚΤ αντιδρούν έντονα ακόμα στις συζητήσεις για αναδιάρθρωση, μία ημέρα νωρίτερα, ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Β. Σόιμπλε φέρεται να δήλωσε ότι θα πρέπει να ληφθούν «πρόσθετα μέτρα» αναφορικά με το δημόσιο χρέος της Ελλάδας εάν η ανάλυση της ΕΚΤ και της Κομισιόν τον Ιούνιο δείξει ότι δεν είναι βιώσιμο.

Αναφερόμενος στην επόμενη αξιολόγηση της τρόικας, ο υπουργός δήλωσε σε συνέντευξή του στη γερμανική Welt πως η προσοχή του σχετικά με το ελληνικό χρέος στρέφεται στη «λεπτομερή ανάλυση» της βιωσιμότητάς του που αναμένει.

«Εάν η αναφορά αυτή δείξει πως υπάρχουν αμφιβολίες για τη βιωσιμότητά του, κάτι θα πρέπει να γίνει, θα πρέπει να γίνουν επιπλέον βήματα» είπε χαρακτηριστικά, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους.

Ο Σόιμπλε επισημαίνει ξανά πως, σε κάθε περίπτωση, μέχρι το 2013 μπορεί να γίνει λόγος μόνο για αναδιάρθρωση σε εθελοντική βάση.

Όσον αφορά δε την επιστροφή της Ελλάδας στις αγορές, ο δημοσιογράφος, επισημαίνοντας πως αυτό προβλέπεται να συμβεί τον επόμενο χρόνο, ρωτά τον υπουργό εάν «φαντάζεται, με το χέρι στην καρδιά», πως η χώρα θα καταφέρει να συγκεντρώσει κεφάλαια.

«Πιο σωστά: Η Ελλάδα θα έχει τον επόμενο χρόνο υψηλές ανάγκες κεφαλαίων» ήταν η σιβυλλική απάντηση του Β. Σόιμπλε. Οπότε, όταν η χώρα βγει για δανεισμό, θα είναι «αποφασιστικής σημασίας να έχει πείσει τις αγορές με την εφαρμογή των αυστηρών μέτρων προσαρμογής», σημείωσε.

Ο υπουργός Οικονομικών Γ. Παπακωνσταντίνου προχώρησε σε νέα κατηγορηματική διάψευση του ενδεχόμενου αναδιάρθρωσης, σε συνέντευξη που παραχώρησε στους Financial Times.

Ο κ. Παπακωνσταντίνου εξέφρασε τη βούληση της κυβέρνησης να προχωρήσει στην πλήρη εφαρμογή του Μνημονίου και να ολοκληρώσει τη δημοσιονομική προσπάθεια. «Η θέση μας είναι ότι προχωράμε με το πρόγραμμα» δήλωσε, προσθέτοντας πως η κυβέρνηση αποκλείει μια αναδιάρθρωση χρέους. «Αποδείχθηκε δύσκολο να υλοποιηθούν όλες οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις» τόνισε.

Ο υπουργός Οικονομικών παραδέχεται πως το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων αποδείχθηκε μεγαλύτερο σε διάρκεια και δυσκολότερο και σημείωσε πως απαιτείται περισσότερος χρόνος για την ανάταξη της οικονομίας. «Θέλουμε περισσότερο χρόνο. Όχι όσον αφορά ένα νέο πρόγραμμα, αλλά για να πείσουμε» δήλωσε.

Τα σενάρια για την αναδιάρθρωση

Το κυριότερο σενάριο για την ενδεχόμενη αναδιάρθρωση αφορά την επιμήκυνση του χρέους των 340 δισ. ευρώ, χωρίς, όμως, να διαγραφεί τμήμα της αξίας των ομολόγων.

Ωστόσο, αυτό που φοβούνται στις αγορές είναι ότι η αναδιάρθρωση δεν θα περιορισθεί στην επιμήκυνση αλλά σε δεύτερη φάση θα γίνει και διαγραφή τμήματος της αξίας των ομολόγων («haircut»).

Εμπειρογνώμονες της ΕΕ εκτιμούν ότι η Ελλάδα πρέπει να περικόψει το χρέος της κατά 40-50% προκειμένου να το καταστήσει βιώσιμο, σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας Die Zeit.

Στο συμπέρασμα αυτό έχει καταλήξει ομάδα εργασίας της ΕΕ, ανέφερε η εφημερίδα. Το δημοσίευμα προσθέτει, ωστόσο, ότι αξιωματούχοι της ΕΕ δηλώνουν πως δεν έχει ληφθεί καμία σχετική απόφαση και ότι εξετάζονται διάφορες επιλογές. Σύμφωνα με την εφημερίδα, μάλλον θα προκριθεί μία "λιγότερο ριζοσπαστική" λύση, όπως η εθελοντική επιμήκυνση της διάρκειας των ομολόγων.

Σύμφωνα με τον νομικό εμπειρογνώμονα που συμβούλευε την κυβέρνηση της Ουρουγουάης όταν αναδιάρθρωσε επιτυχώς το χρέος της το 2003, Λι Μπουχάιτ, μία «αναδιάρθρωση με τα όλα της» χωρίς τη συναίνεση των ομολογιούχων, θα προκαλούσε «Εγκέλαδο... που θα πλήξει τη Λισαβόνα, την Μαδρίτη και τις άλλες χώρες της ευρωπεριφέρειας»,.

Το 90% περίπου των ελληνικών ομολόγων διέπονται από την ελληνική νομοθεσία. Η κυβέρνηση θα μπορούσε να τροποποιήσει τις σχετικές συμβάσεις μεταβάλλοντας το χρωστούμενο κεφάλαιο, τη διάρκεια των ομολόγων και το επιτόκιό τους.

Μια τέτοια κίνηση, ωστόσο, αντίκειται στην πολιτική του Μνημονίου και θα αποθάρρυνε τους επενδυτές να τοποθετήσουν στο μέλλον τα κεφάλαιά τους σε ελληνικά ομόλογα. Για να ξαναγίνει η χώρα σύντομα αξιόπιστος δανειολήπτης, εκτιμά ότι καλύτερη θα ήταν μία ηπιότερη «εθελοντική» αναδιάρθρωση μετά από συνεννόηση με τους ομολογιούχους.

«Εάν οι ομολογιούχοι επιλέξουν εθελοντικά να συμμετάσχουν σε διαδικασία βελτίωσης του αξιόχρεου του οφειλέτη, ποιος θα μπορούσε να αντιταχθεί στην απόφασή τους;», αναρωτιέται.

Μία τέτοια κίνηση θα αποτελούσε ουσιαστικά επανάληψη όσων έγιναν στην Ουρουγουάη το 2003. Όλοι οι δανειστές της νοτιοαμερικανικής χώρας πείστηκαν τότε να δεχθούν επιμήκυνση της αποπληρωμής των ομολόγων τους, διατηρώντας αμετάβλητη την ονομαστική αξία και τα κουπόνια τους (τόκοι).

Για να μπορούν οι δανειστές να ψηφίσουν επί παρόμοιων προτάσεων και να μην επιτρέπεται σε μειοψηφία τους να τις μπλοκάρουν, η Ελλάδα θα πρέπει να υιοθετήσει «συλλογικές ρήτρες δράσης («collective action clauses» - CACs)», σημειώνει.

Ωστόσο, προβλέπει ότι χωρίς να προσφέρει ορισμένες «πιστωτικές ενισχύσεις», η Ελλάδα θα δυσκολευτεί να πείσει τους δανειστές της να αποδεχτούν μια τέτοια λύση, που παρόλη την ηπιότητά της θα ελαττώσει την καθαρή παρούσα αξία (net present value - NPV) των ομολόγων.

Ομόλογα «Brady»

Τέτοιου είδους «ενισχύσεις» ίσως λάβουν τη μορφή ευρωπαϊκών ομολόγων «Brady». Το εργαλείο αυτό, αμερικανικής επινόησης, χρησιμοποιήθηκε τη δεκαετία του 1990. Είχαν εκδοθεί τότε στο πλαίσιο συμφωνιών ανταλλαγής χρέους και προσφέρθηκαν σε κατόχους ομολόγων χρεωκοπημένων λατινοαμερικανικών κρατών.

Η Ελλάδα θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί την υψηλή πιστοληπτική αξιολόγηση των Ευρωπαίων εταίρων της για να κάνει ελκυστικότερη την ανταλλαγή παλιού χρέους της με τέτοιου είδους «ενισχυμένα» ομόλογα.

Αλλά η λύση αυτή δεν θα είναι από μόνη της παρά μία ασπιρίνη εάν δεν συνοδευτεί και από ένα δραστικό «ψαλίδισμα» το κεφάλαιο των ομολόγων. «Μήπως αποτελέσει απλώς την πρώτη από τις δύο φάσεις αναδιάρθρωσης, με την πραγματική αιματοχυσία να αναβάλλεται για τη δεύτερη φάση;», αναρωτιέται.

Η Ελλάδα μπορεί να χρησιμοποιήσει τα 110 δισ. ευρώ που δανείστηκε από την ΕΕ και το ΔΝΤ για να καλύψει τις τρέχουσες υποχρεώσεις της, πριν αρχίσει να τα αποπληρώνει τον Ιούνιο του 2013. Ωστόσο, όταν τεθεί μετά από την ημερομηνία αυτή σε ισχύ ο Μηχανισμός Ευρωπαϊκής Σταθερότητας (ESM), τα περιθώριά της θα στενέψουν.

«Περισσότερο από το 50% του χρέους θα βρίσκεται στα χέρια των θεσμικών δανειστών (ΕΕ, ΕΚΤ και ΔΝΤ), ο ένας τουλάχιστον εκ των οποίων θα αξιώνει καθεστώς προτιμώμενου δανειστή. Θα είναι διατεθειμένες οι αγορές να ξαναρχίσουν να χρηματοδοτούν μια χώρα σε τόσο επισφαλή θέση;», σημειώνει.

Το ΔΝΤ δεν έχει συναινέσει ποτέ σε αναδιάρθρωση οφειλέτη του και η ΕΕ δύσκολα θα αποδεχθεί να αναδιαρθρωθούν μόνο τα δικά της δάνεια.

Έως τότε, τα παλαιά ελληνικά κρατικά ομόλογα θα αξιολογούνται χαμηλότερα από το χρέος που διακρατούν οι κρατικοί πιστωτές. Η Ελλάδα θα μπορούσε βέβαια απλά να τα διαγράψει, αλλά κάτι τέτοιο θα απέτρεπε τους δανειστές από το να αγοράσουν στο μέλλον ελληνικό χρέος.

«Τι αντίκτυπο θα είχε αυτό στον μελλοντικό δανεισμό της Ελλάδας, ή μάλιστα άλλων χωρών της Ευρωζώνης;», λέει, εκτιμώντας ότι ίσως επιτευχθεί συμβιβασμός να σηκώσουν από κοινού όλοι οι πιστωτές τα βάρη μίας αναδιάρθρωσης, εάν αυτή επιχειρηθεί μετά τον Ιούνιο του 2013.

Ένας τρόπος για να αποδεχθεί η αγορά και πάλι τα ελληνικά ομόλογα θα ήταν να ενισχυθούν με τη στήριξη του ESM.

Σύμφωνα με το προηγούμενο των ομολόγων Brady, η Ελλάδα θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει κάποια από τα κεφάλαια του πακέτου διάσωσης για να αγοράσει από το ESM ομόλογα μηδενικού τοκομεριδίου (zero-coupon bonds) ως εγγύηση για τα νέα ομόλογα που θα εκδώσει.

Ο μόνος κίνδυνος που θα αναλάμβαναν επομένως οι επενδυτές θα είναι να μην καταβάλλει η Αθήνα τα κουπόνια των νέων ομολόγων, και όχι το αρχικό τους κεφάλαιο.

Newsroom ΔΟΛ

14o
14%
meteorologos.gr

Θεσσαλονίκη